Chatbots, AI-beelden, deepfakes: artikel 50 van de AI-verordening geldt vanaf 2 augustus 2026

Op 2 augustus 2026 worden de transparantieverplichtingen van artikel 50 van de Europese AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689, de “AI Act”) van toepassing. Er geldt evenwel een gerichte overgangsregeling: aanbieders van generatieve systemen die vóór die datum in de handel zijn gebracht, hebben tot 2 december 2026 om de machineleesbare markering van artikel 50, lid 2, te implementeren (artikel 111, lid 4, ingevoegd bij Verordening (EU) 2026/1744).

Artikel 50 geldt niet voor elk professioneel gebruik van AI. Het viseert vier welbepaalde situaties: systemen die rechtstreeks met personen interageren, systemen die synthetische content genereren, emotieherkenning en biometrische categorisering, en het genereren of manipuleren van deepfakes en bepaalde teksten van algemeen belang.

Concreet: personen moeten worden geïnformeerd wanneer zij met een AI-systeem interageren; aanbieders moeten een machineleesbare markering van synthetische output implementeren; en gebruiksverantwoordelijken moeten deepfakes en bepaalde teksten van algemeen belang op waarneembare wijze bekendmaken. Deze verplichtingen zijn onderscheiden en rusten niet noodzakelijk op dezelfde actor.

De vier transparantieverplichtingen van artikel 50

1. Chatbots en AI-assistenten moeten zich als dusdanig kenbaar maken

Elk AI-systeem dat bestemd is om rechtstreeks met natuurlijke personen te interageren, moet zo worden ontworpen dat die personen weten dat zij met een AI-systeem communiceren (artikel 50, lid 1). Enige noemenswaardige uitzondering: wanneer dit duidelijk is voor een normaal geïnformeerde en oplettende persoon, rekening houdend met de context. Bij twijfel: toon het.

Wie is geviseerd: de aanbieder van het systeem. Opgelet: als uw onderneming de chatbot heeft laten ontwikkelen en die onder haar eigen naam of merk in gebruik stelt, kan zij zelf als aanbieder worden gekwalificeerd (artikel 3, punt 3). Zij kan de conformiteit dan niet zomaar doorschuiven naar de technische dienstverlener. Integreert zij louter een systeem van een derde, dan moet zij minstens contractueel en technisch nagaan dat de vereiste informatie effectief wordt getoond.

2. Synthetische content moet technisch worden gemarkeerd — door de aanbieder

Aanbieders van generatieve AI-systemen — met inbegrip van AI-systemen voor algemene doeleinden — moeten ervoor zorgen dat de output (audio, beeld, video, tekst) in een machineleesbaar formaat wordt gemarkeerd en detecteerbaar is als artificieel gegenereerd of gemanipuleerd (artikel 50, lid 2). De markering moet doeltreffend, interoperabel, robuust en betrouwbaar zijn, voor zover technisch haalbaar. Uitzonderingen: standaard bewerkingsfuncties of wijzigingen die de aangeleverde content niet wezenlijk veranderen.

Overgangsregeling: voor systemen die synthetische content genereren en vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, heeft de aanbieder tot 2 december 2026 om aan deze markering te voldoen (artikel 111, lid 4). Deze overgang betreft enkel lid 2: zij stelt noch de informatie bij interactie met een chatbot (lid 1), noch de informatie over emotieherkenning of biometrische categorisering (lid 3), noch de waarneembare labeling van deepfakes en bepaalde teksten van algemeen belang (lid 4) uit. De richtsnoeren van de Commissie bevestigen dit uitdrukkelijk.

Wie is geviseerd: de aanbieder van het generatieve systeem. Voor gebruikende ondernemingen is de reflex contractueel: verzekert uw leverancier deze markering, en binnen welke termijn?

3. Emotieherkenning en biometrische categorisering: de betrokkenen informeren

Gebruiksverantwoordelijken van systemen voor emotieherkenning of biometrische categorisering moeten de eraan blootgestelde personen informeren over de werking van het systeem — niet louter over het bestaan ervan — en persoonsgegevens verwerken conform de AVG (artikel 50, lid 3). Nuttige herinnering: transparantie regulariseert geen elders verboden gebruik — op de werkvloer en in het onderwijs blijft emotieherkenning verboden, behalve om medische of veiligheidsredenen.

4. Deepfakes en informatieve teksten: zichtbaar labelen — door de gebruiksverantwoordelijke, enkel in deze gevallen

Gebruiksverantwoordelijken die beeld-, audio- of videocontent genereren of manipuleren die een deepfake in de zin van de verordening vormt, moeten bekendmaken dat de content artificieel is gegenereerd of gemanipuleerd (artikel 50, lid 4). Voor duidelijk artistieke, creatieve, satirische of fictieve werken blijft de bekendmaking verschuldigd, maar in een passende vorm die de weergave of het genot van het werk niet belemmert.

Dezelfde logica geldt voor door AI gegenereerde teksten die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang: labeling is verplicht, tenzij de tekst een menselijke toetsing of redactionele controle heeft ondergaan en een natuurlijke of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid draagt. Op dit punt zijn de richtsnoeren veeleisend: de toetsing moet reëel zijn en door een bekwame persoon gebeuren, en kan niet worden herleid tot een oppervlakkige grammaticale controle.

Pas op voor de kortsluiting: niet elke met AI geproduceerde content moet een zichtbaar label dragen. De waarneembare bekendmakingsplicht van lid 4 geldt enkel voor deepfakes in juridische zin en voor de voormelde teksten van algemeen belang. Een door AI gegenereerde fantasie-illustratie is niet noodzakelijk een deepfake en hoeft niet automatisch een zichtbaar icoon te dragen — ook al geldt de technische markering van lid 2 wel aan de kant van de aanbieder. Beide verplichtingen cumuleren enkel wanneer hun respectieve voorwaarden gelijktijdig vervuld zijn. De officiële pagina van de Commissie over de iconen stelt dit overigens uitdrukkelijk.

In alle gevallen: duidelijk, onmiddellijk, toegankelijk

De informatie moet op duidelijke en herkenbare wijze worden verstrekt, uiterlijk bij de eerste interactie of blootstelling, en voldoen aan de toepasselijke toegankelijkheidsvereisten (artikel 50, lid 5).

De richtsnoeren van de Commissie van 20 juli 2026

Op 20 juli 2026 publiceerde de Europese Commissie haar richtsnoeren over artikel 50 (Guidelines on the implementation of the transparency obligations for certain AI systems under Article 50 of the AI Act). Zonder nieuwe verplichtingen te creëren — zij zijn niet bindend — verduidelijken zij:

• het toepassingsgebied van de bepaling: welke systemen onder elk van de vier regimes vallen;
• de uitzonderingen: kennelijk evidente interactie, standaard bewerkingsassistentie, creatieve werken, wettelijk toegestane toepassingen;
• de modaliteiten van de informatie: wanneer, waar en hoe informeren opdat de bekendmaking duidelijk en herkenbaar is vanaf de eerste blootstelling;
• het onderscheid tussen technische markering en waarneembare informatie: de machineleesbare markering (watermerken, metadata — artikel 50, lid 2) rust op de aanbieder en richt zich tot machines; de waarneembare bekendmaking (labels, vermeldingen — artikel 50, lid 4) rust op de gebruiksverantwoordelijke en richt zich tot het publiek, enkel in de door dat lid geviseerde gevallen;
• de draagwijdte van de menselijke toetsing en de redactionele controle: de voorwaarden waaronder een AI-ondersteunde tekst van algemeen belang, effectief nagelezen en redactioneel gedragen, aan de labelverplichting ontsnapt.

▶️ Deze richtsnoeren worden aangevuld door de gedragscode inzake de transparantie van door AI gegenereerde content (Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content), waarvan de definitieve versie op 10 juni 2026 werd gepubliceerd en die de Commissie op 8 juli 2026, na advies van de AI-Board, adequaat heeft bevonden. Toetreding is vrijwillig (artikel 50, lid 7) en de code dekt de leden 2, 4 en 5 van artikel 50 — niet het volledige artikel. Toetreden vergemakkelijkt het aantonen van conformiteit, zonder enig onweerlegbaar vermoeden te vestigen; niet-ondertekenaars zullen de gepastheid van hun maatregelen met eigen middelen moeten aantonen.

Hoe labelen? De EU stelt officiële iconen ter beschikking

Voor de gevallen waarin een waarneembare bekendmaking verschuldigd is, heeft de Commissie officiële iconen voor het labelen van AI-content gepubliceerd. Drie pictogrammen — “AI” (basisicoon), “AI GENERATED” (volledig gegenereerde content) en “AI MODIFIED” (gedeeltelijk gewijzigde content) — in vier grafische varianten (zwart, wit, zwart met 50% transparantie, wit met 50%), in SVG- en PNG-formaat.

• vrij te gebruiken, zonder naamsvermelding van de Commissie of het AI-bureau;
• facultatief: bindend is de labelverplichting, niet de keuze van het icoon — een gelijkwaardig duidelijk label volstaat, en het gebruik van het icoon vormt op zich geen bewijs van conformiteit;
• waarneembaar vanaf de eerste blootstelling; de integratie in de content en de bestendigheid bij het delen vloeien met name voort uit de gedragscode, voor haar ondertekenaars;
• vergezeld, waar mogelijk en conform de toepasselijke toegankelijkheidsvereisten, van een passende alt-tekst of ARIA-label.

Welke sancties?

Niet-naleving van de transparantieverplichtingen van artikel 50 stelt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken bloot aan administratieve geldboeten tot — het gaat om plafonds — 15.000.000 EUR of 3% van de totale wereldwijde jaaromzet van het voorgaande boekjaar, waarbij het hoogste bedrag geldt (artikel 99, lid 4, g). Het concrete bedrag moet doeltreffend, evenredig en afschrikkend blijven, en hangt af van de omstandigheden van de inbreuk.

Voor kmo’s, met inbegrip van start-ups, geldt daarentegen het laagste van beide bedragen (artikel 99, lid 6) — een gunstregime dat Verordening (EU) 2026/1744 voortaan uitbreidt tot kleine midcapondernemingen (artikel 99, lid 6 bis).

Uw checklist

1. Inventariseer uw AI-systemen die onder de vier geviseerde situaties vallen: chatbots, contentgeneratoren, emotieherkenning of biometrische categorisering, deepfakes.
2. Kwalificeer uw rol voor elk systeem: aanbieder (ook wanneer u een voor u ontwikkeld systeem onder uw eigen merk in gebruik stelt) of gebruiksverantwoordelijke — de verplichtingen verschillen.
3. Chatbots: controleer of een vermelding “u praat met een AI” verschijnt vanaf de eerste interactie.
4. Aanbieders van generatieve systemen: implementeer de machineleesbare markering — uiterlijk op 2 december 2026 voor systemen die vóór 2 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, onmiddellijk voor de andere.
5. Gebruiksverantwoordelijken: identificeer wat in uw content een deepfake of een tekst van algemeen belang in de zin van de verordening vormt — dát vergt een zichtbaar label, niet elk door AI gegenereerd beeld.
6. Gepubliceerde teksten: wanneer een door AI gegenereerde of gemanipuleerde tekst van algemeen belang een effectieve menselijke toetsing of redactionele controle ondergaat — door een bekwame persoon — en een natuurlijke of rechtspersoon de redactionele verantwoordelijkheid draagt, documenteer dan dat proces en de identiteit van de verantwoordelijke.
7. Toegankelijkheid: duidelijke informatie vanaf de eerste blootstelling, alt-tekst of ARIA-label waar mogelijk.
8. Referentiedocumenten: lees de richtsnoeren van 20 juli 2026 voor de grensgevallen, en beoordeel of toetreding tot de gedragscode voor u zinvol is.

📦 Om het u gemakkelijk te maken, hebben wij een praktische resource voorbereid: onze fiche “wanneer labelen, welk icoon kiezen, waar plaatsen”, met toegang tot de officiële EU-iconen (SVG + PNG, alle varianten). Raadpleeg de praktische fiche en download de iconen (in het Frans).

Het kantoor begeleidt ondernemingen bij de kwalificatie van hun AI-systemen en de naleving van de AI-verordening — contact.

Bronnen

• Verordening (EU) 2024/1689 van 13 juni 2024 (AI-verordening), art. 3, 50, 99 en 111 — EUR-Lex, CELEX 32024R1689
• Verordening (EU) 2026/1744 van 8 juli 2026 (“Digital Omnibus on AI”), bekendgemaakt op 24 juli 2026, in werking sinds 27 juli 2026 — nieuwe art. 111, lid 4, en art. 99, lid 6 bis — EUR-Lex, CELEX 32026R1744
• Europese Commissie, Guidelines on the implementation of the transparency obligations for certain AI systems under Article 50 of the AI Act, 20 juli 2026 — digital-strategy.ec.europa.eu
• Europese Commissie / AI-bureau, Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content, definitieve versie van 10 juni 2026 — digital-strategy.ec.europa.eu
• Europese Commissie, EU icons for labelling AI-generated content — digital-strategy.ec.europa.eu

Dit bericht verstrekt algemene informatie en vormt geen juridisch advies. Voor een analyse op maat van uw situatie, neem contact op met het kantoor.